Elita, qızıl və orta əsr lüksü: Çexiyanın Tşebıç şəhərinin sirrləri üzə çıxıb...

Poliqon xəbər verir ki, Çexiyanın Moraviya bölgəsində yerləşən Tşebıç şəhərinin tarixi mərkəzində çoxillik arxeoloji qazıntılar tamamlanmaq üzrədir. Interesting Engineering jurnalı yazır ki, XII əsrdə formalaşmış bu orta əsr yaşayış məskənində aparılan işlər Karlova və Martinska meydanlarında böyük miqyaslı tapıntılarla nəticələnib və artıq prestijli Patrimonium pro futuro mükafatına layiq görülüb.

Uzun illər davam edən araşdırmalar nəticəsində arxeoloqlar demək olar ki, bütöv bir orta əsr şəhərini “yenidən açmağı” bacarıblar. Tapıntılar sırasında çörəkbişirmə sexi, dəmirçi emalatxanası, ağac emalı sahəsi, darı qurudulan tikili və ehtimal olunan at tövləsi aşkarlanıb. Bu obyektlər Tşebıçın həmin dövrdə yaxşı təşkilatlanmış, özünü təmin edən və varlı bir şəhər olduğunu göstərir.

Alınan materiallar XII əsr insanlarının gündəlik həyatını canlı və detallı şəkildə təsvir etməklə yanaşı, bölgədə nadir rast gəlinən yerli zadəgan təbəqəsinin erkən izlərini də üzə çıxarır. Layihə rəhbəri Aleş Xox bildirir ki, hətta ən sadə keramika qırıntısı belə arxeoloji qatın dəqiq tarixləndirilməsində həlledici rol oynaya bilər. Məsələn, XIII əsrin əvvəllərinə aid tipik keramika cəmi 30–40 il ərzində dəbdə olub və sonra tamamilə yoxa çıxıb.

Tapıntılar arasında ən diqqətçəkən nümunələr isə nadir lüks əşyalar olub. Arxeoloqlar XIV əsrdən əvvəlki Avropada nadir rast gəlinən — üst hissəsi saf qızıl ilə bəzədilmiş ayaqqabı detalı aşkarlayıblar. Bu cür əşyalar yalnız varlı elita nümayəndələrinə məxsus ola bilərdi və Tşebıçın o dövrdəki statusunun əvvəl düşünüldüyündən daha yüksək olduğunu göstərir.

Araşdırmalar həmçinin şəhərin regiondakı siyasi-coğrafi mövqeyi barədə yeni fikirlər ortaya qoyur. Alimlər hesab edirlər ki, 1220-ci illərə qədər Tşebıç Cənubi Moraviyanın böyük mərkəzlərindən biri olan Znoimoya tabe olub və burada ətraf torpaqlara nəzarəti həyata keçirən yüksək vəzifəli şəxs yaşamış ola bilər. Şiddətli ölüm izləri olan insan qalıqları isə şəhərdə edamların həyata keçirildiyinə dair ehtimalları gücləndirir.

İndi qazıntıların əsas mərhələsi tamamlanarkən arxeoloqlar tikinti materiallarının — qrafit, daş və ağacın — mənbəyini araşdırırlar ki, XII əsr Tşebıç sakinlərinin ev və emalatxanaları haradan gətirilmiş resurslarla tikdiyi dəqiqləşdirilsin. Üç il ərzində aparılan tədqiqatlar regionun erkən orta əsr şəhər həyatına dair təsəvvürü nəzərəçarpacaq dərəcədə zənginləşdirib və Tşebıçın Moraviya içindəki yerinə dair yeni işıq salıb.

Poliqon.info